KERYAN (Xırbekeryane)

COĞRAFİ DURUMU Xirbe keryane 37.549999 enlemi ve 41.73 boylamı koordinatlarında yer alır. Dargeçit ilçesine bağlıdır.,Xirbe keryane köyümüz Mardin il merkezine uzaklığı 111 km,Dargeçit ilçesine uzaklığı 3 km,Midyat ilçesine ise 40 km uzaklıktadır.Xirbe keryane köyümüzün doğusunda Dargeçit ilçesi,batısında Altıyol Köyü,Kuzeyinde Alayurt Köyü bulunmaktadır. köyümüz, genel olarak engebeli bir yapıya sahiptir.Xirbe Keryane Köyümüzde meşe ve palamut ağacı oldukça fazladır. Xirbe Keryane Köyümüzde karasal iklim hakimdir.Kışlar kar yağışlı ve soğuk, yazları ise sıcak ve kurak geçmektedir. En sıcak aylar temmuz ve ağustos aylarıdır. Bu nedenle Xirbe Keryane Köyümüz halkının çoğu kalker taşından yapılmış evlerde yaşamaktaydı. EKONOMİK DURUMU NASILDI Xirbe Keryane Köyümüzde halk çoğunlukla tarım ve hayvancılıkla uğraşmaktaydı. Bunun dışında büyük şehirlerde mevsimlik işçi olarak çalışan aileler de vardı.Xirbe Keryane Köyümüzde üzüm dışında satılabilecek sebze ve meyve yetiştirilmemekteydi Her aile kendilerine yetecek kadar sebze ve meyve yetiştirirdi. Xirbe Keryane Köyümüzde bakkal vb alış veriş yeri bulunmamaktaydı.Xirbe Keryane Köyümüz halkı ihtiyaçlarını Dargeçit ilçesinden karşılamaktaydı. SOSYAL YAŞANTISI NASILDI Xirbe Keryane Köyümüzde ataerkil aile yapısı mevcuttu. Genellikle kadın ev ve tarlada çalıştırılmaktaydı. Erkekse aile reisidir ve söz hakkına sahipti.Evlenen gençler kendi aile hayatını kurmaktansa baba evinde kalmayı tercih ederlerdi.Xirbe Keryane Köyümüz de gençler ilçeye bağlı köylere göre daha modern giysiler giymekteydiler. Kadınlar ise "Kıras" denilen uzun ve bütün vücudu kapatan giysileri giymeyi tercih etmişlerdir. Xirbe Keryane Köyümüzde civat dışında insanların bir araya gelebileceği bir yer bulunmamaktaydı. Yaşlılar genellikle duvar dibinde oturarak eski günleri konuşur.Kadınlar ise Tandır (ekmek pişirilen yer) önlerinde yaptıkları günlük işleri birbirlerine anlatırlardı SAĞLIK DURUMU NASILDI Xirbe Keryane Köyümüzde bir Sağlık Evi bulunmamaktaydı. Halk Dargeçit Merkez Sağlık ocağında tedavileri yapmaktaydı. EĞİTİM DURUMU NASILDI Orta yaş ve üzerindeki insanlarda okuma-yazma oranı oldukça düşüktü.Okuma-yazma bilenlerde askerde öğrenmişti. Xirbekeryane'de okul bulunmamaktaydı ve eğitim-öğretim Dargeçit'te yapılmaktaydı Köy ile İlgili Röportaj: XİRBÊ KÊRYAN Ê Köyü Meryem Atlinar İle Röpörtaj Xebat: Xirbe Keryane ismi nerden gelmektedir anlamı nedir? Meryem: Daha yerleşim olmadan önce yani bundan yaklaşık 48 yıl önce orada tarlaları bulunmaktaydı bu yüzden buraya çalışmaya gelirlerdi ,bu günler sürerdi bu yüzden yorucu olduğu için tarlalarının yanına taşınma kararı almışlardır ve tarlalarının olduğu yerde birçok kuyu ve yıkılmış durumda bulunan bir çok kırık dökük kalker taşı bulunmaktaydı (buda demek oluyor ki burada 2000 yıl öncesine dair yaşantı olmuştur)Bir gün taşınma kararını almışlardır ilk olarak buraya 3 soy(Haci Amêr , Şikri ,Xelil) gelmiştir(1955 yılında)Buraya ilk onlar ev kurmuştur evlerini yaparken yerin altından bir çeşit siyah paralar bulmuşlardır(tunç değerinde) Bu paraları temizlediklerinde üzerinde Keryan- i yazmaktadır.( Keryan Osmanlıcada Uyuyan kişi, nâim demektir. )Bu paralar Abbasiler dönemindeki Keryan-i kabilesine ait olan tunç değerindeki paralardır.(Tarihte geçer ), Ayrıca bu arazilerini olduğu yerde bir çok dökük ev ve kuyular bulunmaktaydı bu yüzden buraya yerleşen dedelerimiz xerabe yani dağınık dökük anlamına gelen xirbe adını vermişlerdir bu yüzden tunç paradan ve doğadan almış olduğu ismine Xirbe keryane adı verilmiştir. Xebat: Köyünüzde toplam ne kadar süre yaşandı yani ne zaman kuruldu ve tam olarak ne zaman dağıldı? Meryem: Köyümüz 1955 yılında 3 soy tarafından kurulmuştur(Haci Amêr Şikri ,Xelil )ve köyümüzün kuruluşundan bu yana 53 sene olmuştur.en sona yerleşim ise 1990 yılına kadar sürmüştür.ve buda demek oluyor ki köyümüzde bu ana kadar 17 yıldır boşalmış durumdadır. Xebat: Neden bulunmuş olduğunuz Dargeçit'e Bağlı olan Deywan Köyünden Xirbe keryane'ye geldiniz? Meryem: Mülkümüz yani tarlalarımız orada bulunmaktaydı ,ulaşım nedeniyle güçlük çekmekteydik ve bu yüzden tarlalarımızın bulunduğu yere taşınma kararı aldık. Xebat: Kimler böyle bir köy kurma kararı aldı? Meryem: Haci Amêr, Hasan Xelil İlk yerleşimi bu dedelerimiz yapmıştı Xirbe keryane'ye geldiklerinde ilk olarak küçük çadırlar kurmuşlardı sabahları tarlada çalışır akşamları burada kalırlardı fakat bu zahmet olunca Xirbe keryane köyünü kurmayı gerek bulmuşlardır. Xebat: Köyde yaklaşık olarak kaç ev bulunmaktadır? Meryem: Yaklaşık olarak 15 ev bulunmaktadır. Ayrıca Xirbe Keryane köyümüzde 28 tane çal denilen Kuyu bulunmaktadır.bu kuyuların bir çoğu Keryan-i kabilesi tarafından yapılmıştır . Xebat: Köyde kaç soy bulunmaktaydı? Meryem: 7 tane soy bulunmaktaydı bunlar: Haci Amêr ,Şikri , Hacik ,Xelil ,Avdo Atlaş,Emin , Mahmut Xebat: Peki Geçiminizi nasıl sağlıyordunuz,örneğin suyunuzu nerden alıyordunuz? Meryem: Dargeçit Kasabasından Hayvanlarla su getirirdik daha sonraları ise traktörlerle getirmeye başladık ve daha önce Keryan-i kabilesi tarafından yapılmış olan kuyuları temizleyerek kuyuları kullandık. Xebat: Tüm evler niye şuanda yarı yıkılmış bulunmaktadır? Meryem: Askerlerin yapmış olduğu çatışmalardan ve bir kısmıda bakımsızlıktan ve doğal koşullardan dolayı yıkılmıştır Xebat: Köyünüzde okul dükkan hoca vb. varmıydı? Meryem: Köyümüzde Ne ulaşım nede okul bulunmaktaydı Bu yüzden Deywan köyünden Hoca getirilirdi. Xebat: Köyünüzde ne gibi etkinlik vardı? Meryem: Senede bir köyümüzde Şeyhler gününde adak verilir Türbeler ziyaret edilirdi.ayrıca senede bir defa danük dediğimiz bulgur yapılır.Bekmez yapılırdı. Xebat: Köyünüzü en çok hangi yanını sevmekteydiniz? Meryem: En çok Köyde akşamları bir evde toplanıp yapılan sohbetler hoşumuza giderdi. Xebat: Köyünüzde en çok hangi yemekler yapılır.ayrıca Xirbekeryane köyümüzde ne gibi üzüm çeşitleri vardı? Meryem: Köyümüzde en çok yapılan yemek İçli köfte(Kutilk) yapılırdı.Köyümüzdedeki üzüm çeşitleri ise ; bilbizeki üzümü,sinceri üzümü,reşe kelika zümü,Mezrone üzümü ve bir daha çok üzüm çeşidi bulunmaktaydı. Xebat: Köyünüzde aşiret ağa ve benzeri varmıydı? Meryem: Hayır köyümüzde herhangi bir aşiret ve ağa bulunmamaktaydı. Xebat: Köyünüzde herhangi bir kan davası ve ya benzeri olaylar yaşanırmıydı? Meryem: Hayır kesinlikle böyle bir olay yaşanmamıştır fakat yakın köylerimizle kavgalarımız zaman zaman olmuştur. Xebat: İlk ve son olarak kimler Xirbekeryane'den çıktı? Meryem: İlk olar Hüseyin Aktürk ailesi ve Haci Xeri en son ise Haci İbrahim Alan çıkmıştır. Xebat: Neden köyünüzden çıktınız? Meryem: Tek sebebi hükümetin yapmış olduğu baskıdan dolayı.Köylülerimize yapmış oldukları zulümlerden,Çirkinliklerde dolayı göç etmek çıkmak zorunda kaldık .Herhangi bir ekonomik sebepten dolayı değil köyümüz çok güzeldi o taşlık evleriyle üzüm kokan bahçeleriyle hiç çıkmak istemezdik fakat dediğim gibi hükümetin yapmış olduğu bakılardan dolayı çıktık Resimler ve bilgiler www.xirbekeryane.kk5.org sitesi tarafından gönderilmiştir.